Kto udziela ślubu cywilnego to pytanie, które często pojawia się, gdy planujemy ceremonię marzeń i zastanawiamy się nad jej personalizacją. W polskim systemie prawnym katalog osób uprawnionych do przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński jest ściśle zamknięty. W 99 procentach przypadków ceremonię prowadzi Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego lub jego zastępca. Prawo dopuszcza jednak sytuacje, w których rolę tę przejmują organy wykonawcze gminy, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Wbrew popkulturowym mitom, kapitan statku czy „certyfikowany przyjaciel” nie mają w Polsce takich uprawnień w normalnym trybie.
- Ślubu cywilnego udziela najczęściej Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego lub jego Zastępca
- Z mocy prawa uprawnienia do udzielania ślubów posiadają również wójt, burmistrz oraz prezydent miasta
- Duchowny udziela ślubu konkordatowego, który po dopełnieniu formalności ma skutki cywilne, ale nie jest urzędnikiem państwowym
- Kapitan polskiego statku może przyjąć oświadczenie woli o zawarciu małżeństwa tylko w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia
- W Polsce nie ma możliwości uzyskania jednorazowej licencji dla przyjaciela lub członka rodziny do udzielenia wiążącego ślubu cywilnego
Spis Treści
KTO UDZIELA ŚLUBU CYWILNEGO W STANDARDOWEJ PROCEDURZE?
Kiedy rezerwujesz termin w urzędzie, nie wybierasz konkretnej osoby z imienia i nazwiska. Kto udziela ślubu cywilnego w praktyce? Jest to urzędnik pełniący funkcję Kierownika USC w danej gminie lub wyznaczony przez niego zastępca.
To osoby, które mają odpowiednie wykształcenie administracyjne i zdały państwowe egzaminy. Podczas ceremonii muszą być ubrane w strój urzędowy (zazwyczaj czarna toga) oraz mieć założony łańcuch z orłem, co jest symbolem władzy państwowej. To właśnie ten łańcuch i godło w tle nadają ceremonii moc prawną.
(Dziewczyny, nie martwcie się, że traficie na „smutnego pana w garniturze”. Urzędnicy to zazwyczaj profesjonaliści, którzy wiedzą, jak zbudować podniosłą atmosferę. Często są to kobiety, które potrafią powiedzieć kilka ciepłych słów od siebie, mimo że trzymają się sztywnych ram prawnych.)
KTO MOŻE UDZIELIĆ ŚLUBU CYWILNEGO POZA URZĘDNIKIEM?
Mało kto wie, że lista osób uprawnionych jest nieco szersza. Zgodnie z ustawą Prawo o aktach stanu cywilnego, Kierownikiem USC z urzędu jest wójt (w gminach wiejskich), burmistrz (w miastach) lub prezydent miasta (w dużych aglomeracjach).
Oznacza to, że kto może udzielić ślubu cywilnego? Teoretycznie sam prezydent Warszawy czy Krakowa. W praktyce włodarze miast rzadko korzystają z tego prawa, cedując obowiązki na etatowych kierowników USC. Zdarza się to jednak przy wyjątkowych okazjach, np. jubileuszach, ślubach znanych osobistości lub… jeśli para młoda bardzo o to poprosi.
Jeśli marzy Ci się, żeby ślubu udzielił Wam burmistrz Waszego miasteczka, warto złożyć pismo z taką prośbą w sekretariacie. Jeśli kalendarz mu pozwoli, nie ma prawnych przeszkód, by to zrobił. Pamiętajcie jednak, że to ich dobra wola, a nie obowiązek.
CZY KAPITAN STATKU MOŻE UDZIELIĆ ŚLUBU? OBALAMY MITY
To jeden z najtrwalszych mitów powielanych przez amerykańskie filmy. Wizja romantycznego ślubu na środku Bałtyku udzielonego przez kapitana w białym mundurze jest piękna, ale w polskich realiach – fałszywa.
W normalnych okolicznościach kapitan statku morskiego lub powietrznego (samolotu) nie ma uprawnień do udzielania ślubów. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje wyjątek tylko w sytuacji grożącego niebezpieczeństwa (np. katastrofa, sztorm zagrażający życiu, wojna). Wtedy kapitan może przyjąć oświadczenie woli, spisać protokół, a po powrocie do portu sąd musi zatwierdzić ważność takiego małżeństwa. Nie jest to więc opcja na romantyczny rejs, chyba że planujecie go na Titanicu.
CZY PRZYJACIEL MOŻE UDZIELIĆ ŚLUBU JAK W FILMACH?
W USA popularne jest wyrabianie licencji „ordynatora” przez internet, dzięki czemu ślubu może udzielić najlepszy przyjaciel czy babcia. W Polsce prawo jest nieubłagane. Żadna osoba prywatna, nawet po kursach, nie może udzielić wiążącego prawnie ślubu cywilnego.
Jeśli bardzo zależy Wam na tym, by ceremonię prowadził ktoś bliski, rozwiązaniem jest ślub humanistyczny lub hybrydowy:
- Idziecie do urzędu (lub urzędnik przyjeżdża na miejsce) na „część papierkową” – to trwa 3 minuty, podpisujecie dokumenty przed Kierownikiem USC.
- Chwilę później, już na luzie, ceremonię z przysięgami prowadzi Wasz przyjaciel lub mistrz ceremonii.
Dla gości wygląda to jak jedna całość, a Wy macie i ważny papier, i wymarzonego prowadzącego.
PODSUMOWANIE – URZĘDNIK JEST NIEZBĘDNY
Prawo w Polsce stawia na bezpieczeństwo i pewność obrotu prawnego, dlatego katalog osób, kto udziela ślubu cywilnego, jest tak wąski. Małżeństwo to poważny kontrakt cywilnoprawny, dlatego nad jego zawarciem musi czuwać funkcjonariusz publiczny.
Nie szukajcie luk prawnych z kapitanami statków, bo możecie skończyć z nieważnym małżeństwem. Jeśli zależy Wam na wyjątkowej oprawie, skupcie się na wyborze pięknego miejsca (ślub w plenerze z urzędnikiem) lub personalizacji przysięgi podczas ślubu humanistycznego, który uzupełni formalności urzędowe.
